Wtorek, 15 września Imieniny: Nikodem, Marta, Katarzyna
Kraków
Teraz Wtorek, 15 września 2026
Znane osoby

Irena Baranowska — harcerka i działaczka narodowa

Katarzyna Olszewska • 2 min czytania

Irena Baranowska

Irena Baranowska (ps. „Irka”; 1 stycznia 1921–sierpień 1944) była polską działaczką narodową, harcerką i uczestniczką powstania warszawskiego.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoIrena Baranowska
Pseudonim„Irka”
Urodzenie1 stycznia 1921, Grudziądz
Zgonsierpień 1944, Warszawa
Rolaharcerka, działaczka narodowa
Edukacja i wczesna działalność
SzkołyMiejskie Gimnazjum Żeńskie w Chorzowie; Szkoła Gospodarcza w Zakopanem-Kuźnicach
OrganizacjePrzysposobienie Wojskowe Kobiet; Śląska Organizacja Harcerek
Działalność podczas II wojny światowej
PrzynależnośćZwiązek Walki Zbrojnej – Armia Krajowa
MiejscaKraków; Staszów; Otwock; Warszawa
Upamiętnienie
FormyMur Pamięci Muzeum Powstania Warszawskiego (kol. 70, miejsce 1); tablica pamiątkowa w IV LO w Chorzowie

Irena Baranowska (ps. „Irka”; 1 stycznia 1921–sierpień 1944) była polską działaczką narodową, harcerką oraz uczestniczką powstania warszawskiego.

Życiorys i wykształcenie

Urodziła się 1 stycznia 1921 roku w Grudziądzu w rodzinie Edmunda Baranowskiego i Jadwigi z domu Śmierzchalska. Ojciec pracował jako farmaceuta i działał społeczno-politycznie; pełnił też funkcję komendanta Straży Obywatelskiej w Chorzowie-Batorym. Edmund Baranowski został rozstrzelany przez Niemców 4 września 1939 roku w pobliżu Rynku w Katowicach.

Uczęszczała do Miejskiego Gimnazjum Żeńskiego w Chorzowie, późniejszego IV Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie. W czasie nauki działała w hufcu szkolnym Przysposobienia Wojskowego Kobiet oraz w chorągwi Śląskiej Organizacji Harcerek. Gimnazjum ukończyła w 1938 roku. Ostatni rok przed wybuchem wojny spędziła w Szkole Gospodarczej w Zakopanem-Kuźnicach.

Działalność podczas okupacji i udział w powstaniu

W czasie niemieckiej okupacji mieszkała w Krakowie i należała do Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej. Aby uniknąć dekonspiracji, wyjechała z Krakowa i przebywała najpierw w Staszowie, a następnie w Otwocku, gdzie zamieszkała u swojej koleżanki szkolnej Haliny Domańskiej-Mrozek.

Po wybuchu powstania warszawskiego przedostała się do miasta w pierwszych dniach sierpnia 1944 roku. Zmarła w pierwszych dniach powstania; okoliczności śmierci nie są znane. Istnieją dwie wersje zdarzeń: według jednej zginęła na ulicach Warszawy, według drugiej widziano ją prowadzoną przez Gestapo na aleję J. Ch. Szucha.

Upamiętnienie

Jej nazwisko znajduje się na Murze Pamięci przy Muzeum Powstania Warszawskiego — kolumna 70, miejsce 1. Umieszczono je także na tablicy pamiątkowej na ścianie gmachu IV Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Chorzowie, upamiętniającej dziewczęta poległe za ojczyznę.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodziła się Irena Baranowska?
Urodziła się 1 stycznia 1921 roku w Grudziądzu.
W jakich organizacjach działała przed wojną?
Działała w hufcu szkolnym Przysposobienia Wojskowego Kobiet oraz w chorągwi Śląskiej Organizacji Harcerek.
Jakie są znane okoliczności śmierci Ireny Baranowskiej?
Zmarła w pierwszych dniach powstania warszawskiego w sierpniu 1944 roku. Okoliczności śmierci nie są ustalone; istnieją wersje mówiące o zabiciu na ulicy lub o widzianiu jej prowadzoną przez Gestapo na aleję J. Ch. Szucha.
Gdzie upamiętniono Irenę Baranowską?
Jej nazwisko widnieje na Murze Pamięci Muzeum Powstania Warszawskiego (kol. 70, miejsce 1) oraz na tablicy w IV LO w Chorzowie.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Katarzyna Olszewska

Nazywam się Katarzyna Olszewska i w redakcji readingmalopolska.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Małopolską: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również