Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki to muzeum o charakterze rezydencji historycznej. Instytucja gromadzi i chroni zbiory związane z historią królewskiej rezydencji oraz prowadzi prace konserwatorskie i badawcze w obrębie zespołu zamkowego.
Jak powstało muzeum Zamku Królewskiego na Wawelu?
Początki kolekcji sięgają 1882 roku, gdy Jan Matejko przekazał na przyszłe muzeum obraz "Hołd pruski". Zbiory zaczęto systematycznie tworzyć przy pracach konserwatorskich prowadzonych od 1905 roku, po wycofaniu wojsk austriackich z Wawelu. W tym okresie powołano Kierownictwo Restauracji Zamku na Wawelu, które prowadziło prace przy odnowieniu zabudowań zamkowych.
W 1930 roku utworzono centralną instytucję muzealną Dyrekcję Państwowych Zbiorów Sztuki, której jednym z oddziałów stał się zamek wawelski. Zamek jako samodzielne muzeum powstał w 1945 roku. Do ważnych momentów w historii zbiorów należą rewindykacje dzieł po traktacie ryskim z 1921 roku, powrót arrasów z Kanady w 1961 roku oraz przekazanie części kolekcji Karola Lanckorońskiego przez Karolinę Lanckorońską w 1994 roku.
Co obejmują zbiory i stałe ekspozycje?
Zamek prezentuje kilka stałych wystaw oraz eksponatów związanych z historią monarchy i rezydencji królewskiej. W trzonie kolekcji znajdują się m.in. arrasy królewskie, Szczerbiec oraz koronacyjny miecz królów polskich.
Zamek Królewski na Wawelu udostępnia następujące stałe ekspozycje:
- Reprezentacyjne Komnaty Królewskie
- Prywatne Apartamenty Królewskie
- Skarbiec Koronny i Zbrojownia
- Sztuka Wschodu — z unikatową kolekcją namiotów tureckich
- Wawel Zaginiony
- Wawel Odzyskany
- Trasa Ogrody Królewskie na Wawelu wraz z rezerwatem archeologicznym kościoła Św. Gereona
Poza ekspozycjami w głównym kompleksie zamek prowadzi wystawy w oddziałach: w zamku w Pieskowej Skale oraz w dworze w Stryszowie.
Jaka jest misja Zamku Królewskiego na Wawelu?
Muzeum działa na podstawie statutu nadanego przez Ministra Kultury (Dz.Urz.MKiDN nr 4 poz.7 z 2000 roku) i ma charakter rezydencji historycznej. Celem instytucji jest zachowanie zabytkowej substancji Wawelu jako pomnika historii oraz tradycji kulturowej i religijnej narodu polskiego, a także włączenie tych wartości w obieg kultury narodowej.
Zamek realizuje swoje zadania poprzez gromadzenie i ochronę dzieł sztuki i pamiątek historycznych, konserwację zabytkowych budowli i zbiorów, upowszechnianie wiedzy o Wawelu, prowadzenie badań naukowych, działalności wydawniczej, edukacyjnej i informacyjnej oraz utrzymanie zarządzanych zabudowań i ich otoczenia. Nazwa, wizerunek i logo Zamku są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP.
Kto kierował odbudową i zarządzał zbiorami?
Prace konserwatorskie przy odbudowie i odnowieniu Zamku prowadziło Kierownictwo Restauracji Zamku na Wawelu; instytucja ta działała do końca 1985 roku. Wśród osób kierujących tymi pracami byli m.in. arch. Zygmunt Hendel (1905–1914), arch. Ignacy Sowiński (1914–1916), prof. dr hab. Adolf Szyszko-Bohusz (1916–1939; 1945–1946) oraz prof. dr hab. Alfred Majewski (1951–1983).
Dyrektorami Zamku Królewskiego na Wawelu byli m.in. prof. dr hab. Tadeusz Mańkowski (1945–1951), prof. dr hab. Jerzy Szablowski (1952–1989), prof. dr hab. Jan Ostrowski (1989–2020) oraz prof. dr hab. Andrzej Betlej (od 2020).
W 1986 roku zadania organizowania prac konserwatorskich przejęły Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu.
Informacje praktyczne
- Adres: Wawel 5, 31-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 9:00–19:00, pn 10:00–16:00
- Telefon: +48124225155
- Strona internetowa: wawel.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (167 242 opinie)
