Kopiec Kościuszki znajduje się na zachodnich obrzeżach Krakowa w Dzielnicy VII Zwierzyniec. Powstał jako pomnik pamięci Naczelnika Tadeusza Kościuszki i od początku łączy funkcję miejsca pamięci z zagospodarowaniem muzealnym w zabytkowych obiektach fortecznych.
Jak i kiedy powstał kopiec?
Po śmierci Kościuszki w 1817 roku nasilił się kult jego osoby, zwłaszcza w Krakowie, z którym był związany. W 1820 roku zapadła decyzja o usypaniu kopca wzorowanego na dawnych kopcach krakowskich, takich jak kopiec Krakusa i kopiec Wandy. Senat Rządzący Wolnego Miasta Krakowa zatwierdził lokalizację na Górze św. Bronisławy, a uroczyste rozpoczęcie prac nastąpiło 16 października 1820 roku. W budowie, trwającej trzy lata, uczestniczyli w dużej mierze ochotnicy; prace zakończono 25 października 1823 roku. Pierwotne wymiary kopca obejmowały podstawę o średnicy 80 m i wysokość około 34,1 m.
Jakie były dalsze losy kopca?
Po zakończeniu budowy opiekę nad kopcem przejął Komitet Budowy Pomnika Tadeusza Kościuszki. Planowano wokół kopca osadę rolniczą dla rodzin uczestników insurekcji, jednak realizację utrudniły działania władz austriackich związane z fortyfikowaniem Krakowa. W latach 1850–1856 Austriacy zajęli szczyt Góry św. Bronisławy i wzniesiono fort cytadelowy 2 „Kościuszko” (budowę zakończono w 1854 roku). W 1860 roku na wierzchołku ustawiono granitowy głaz z napisem „Kościuszce”, który w czasie I wojny światowej zdemontowano; Austriacy wykorzystali kopiec jako punkt obserwacyjny.
W międzywojniu kopiec ponownie stał się atrakcją turystyczną. W okresie okupacji hitlerowskiej istniały plany jego zniwelowania; podczas działań wojennych kopiec służył jako punkt obserwacyjny, a dowództwo wojsk radzieckich miało tam siedzibę. Po II wojnie światowej częściowo rozebrano fort — prace trwały do 1957 roku, ale nie doprowadzono do całkowitej rozbiórki. W odrestaurowanych fragmentach fortu w 1977 roku uruchomiono hotel, a od początku lat 90. Fort pełnił także funkcje związane z działalnością radia RMF FM i stacji należących do tej sieci. W 1997 roku silne ulewy poważnie uszkodziły kopiec; na remont zebrano środki, a prace kosztowały 14,7 mln zł. Kopiec ponownie udostępniono zwiedzającym 10 listopada 2002 roku. W 2013 roku zakończono restaurację zabytkowej kurtyny fortu i utworzono centrum konferencyjno-wystawiennicze. W grudniu 2017 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił kopiec wraz z otoczeniem pomnikiem historii.
Co znajduje się przy kopcu i jak obiekt jest zarządzany?
Od czasu powstania opiekę nad kopcem sprawuje Komitet Kopca Kościuszki, powołany w 1820 roku. Jego siedziba mieści się w części poaustriackiego Fortu nr 2 „Kościuszko”, gdzie w trzech obiektach prezentowane są stałe i czasowe ekspozycje. W Bastionie V działa wystawa i muzeum kościuszkowskie z ekspozycjami „Kościuszko – Rozdział I” oraz „Kopce Krakowskie”. W Kaponierze południowej pokazano galerię figur woskowych „Polaków drogi do wolności” oraz wystawę „Twierdza a Miasto Kraków – 1846–1918”. W Kurtynie I–V południowej znajduje się Centrum Wystawienniczo‑Konferencyjne im. T. Kościuszki z wystawami czasowymi, m.in. interaktywna ekspozycja „Żywe Konstrukcje” przygotowana wspólnie z Politechniką Krakowską oraz wystawy z Muzeum Armii Krajowej i z instytucji z Budapesztu na temat żołnierzy w latach 1914–1916. Przy kopcu działa także Muzeum Kościuszkowskie.
Kopiec w liczbach
Aktualne parametry techniczne kopca to wysokość 35,54 m, wysokość nad poziomem morza 330,14 m oraz wysokość nad poziomem Wisły 131,14 m. Średnica kopca wynosi 73,25 m, a ze wałem oporowym 90,7 m. Platforma widokowa ma średnicę 8,5 m. Objętość kopca szacuje się na około 167 000 m³, a stopień nachylenia zboczy mieści się w przedziale 46°–51°.
Kopiec ma połączenie autobusowe z centrum Krakowa. Z wyjątkiem kilku dni w roku zwiedzanie jest objęte opłatą.
Informacje praktyczne
- Adres: al. Waszyngtona 1, 30-204 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 9:00–15:30
- Telefon: +48124251109
- Strona internetowa: kopieckosciuszki.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (25 802 opinie)
