Cmentarz Podgórski (nowy) powstał na przełomie XIX i XX wieku jako odpowiedź na brak miejsca na starym cmentarzu Podgórskim. Założenie nekropolii zatwierdziła Rada Miasta Podgórza w maju 1897 roku, a pierwsze pochówki rozpoczęły się w 1900 roku. Od początku prowadzono skrupulatną dokumentację pochówków.
Jak powstał cmentarz i jak się rozwijał?
Cmentarz założono w 1900 roku. Pierwszy pochówek odbył się 17 kwietnia 1900 roku; pochowana została 23‑letnia Tekla Dudek z Zakrzówka, której grób dziś nie istnieje. Do końca roku zarejestrowano 381 pogrzebów.
W 1907 roku poświęcono kaplicę cmentarną. Już w 1903 roku dokonano pierwszego rozszerzenia terenu, a kolejne poszerzenia miały miejsce w 1942 roku oraz po wojnie w latach 1947–1948 i ponownie w 1975–1976. W czasie I wojny światowej, gdy przez Podgórze przechodziły transporty rannych i jeńców, wydzielono na cmentarzu kwaterę wojskową XI. W latach 1914–1919 pochowano tam 332 żołnierzy i jeńców.
W okresie międzywojennym, z powodu braku funduszy na dalsze powiększanie, prowadzono prace polegające na przekopywaniu najstarszych kwater; takie działania odbywały się średnio co trzy lata od 1920 roku i przeprowadzono je łącznie sześć razy. W 1934 roku ekshumowano i przeniesiono grób trzynastu Legionistów, przy którym ustawiono pomnik zaprojektowany przez Czesława Mączkę.
Co widać na cmentarzu? Jakie są rodzaje nagrobków?
Cmentarz pokazuje społeczny skład mieszkańców Podgórza. Wśród nagrobków przeważają groby przemysłowców, kupców, rzemieślników i właścicieli firm budowlanych, którzy wzdłuż głównej alei mają grobowce projektowane według własnych wzorów, na przykład rodzinny grobowiec właścicieli zakładu leczniczo‑kąpielowego.
Bardzo licznie reprezentowana grupa to kolejarze; bliskość dużego węzła kolejowego sprawiła, że wiele osób związanych z koleją osiedlało się w Podgórzu i okolicach. Na nagrobkach spotyka się fotografie w mundurach kolejowych oraz płaskorzeźby religijne, które mogą pochodzić z pracowni Karola Hukana. Rzeźba nagrobna występuje rzadziej; pojawiają się personifikacje Żałoby i Smutku, przedstawione jako siedzące kobiety przy krzyżu lub urwanej kolumnie, jak w grobie Stanisława Balickiego.
Czy są tu groby zbiorowe i wyjątkowe pochówki?
Na cmentarzu znajdują się obok kwatery wojskowej trzy groby zbiorowe: proboszczów i wikarych parafii św. Józefa, członków zakonu Redemptorystów w Podgórzu oraz Księży Sercanów z parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Płaszowie. W grobie Sercanów spoczywa założyciel polskiej prowincji tego zgromadzenia i rektor domu zakonnego w Krakowie, O. Kazimierz Wiecheć (1896–1950).
Na terenie cmentarza istniała kiedyś kwatera dla protestantów oraz, zgodnie z wymogami prawa kanonicznego, kwatera dla osób, które popełniły samobójstwo; ta ostatnia znajdowała się tam, gdzie dziś mieści się kwatera VIIIa. Z tej dawnej praktyki zachował się nagrobek Edwarda Cholewy, robotnika, który zmarł w wieku 21 lat i którego koledzy wystawili mu pomnik — to najstarszy zachowany przejaw solidarności środowiska robotniczego w Krakowie.
Informacje praktyczne
- Adres: Wapienna 13, 30-544 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 7:00–20:00
- Telefon: +48126561725
- Strona internetowa: zck-krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (84 opinie)
