| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Marcin Baryczka |
| Data urodzenia | nieznana |
| Miejsce urodzenia | nieznane |
| Data śmierci | 13 grudnia 1349 |
| Miejsce śmierci | utopiony w Wiśle |
| Zawód / rola | kaznodzieja; wikariusz katedry krakowskiej |
| Pochówek i pamięć | |
| Miejsce pochówku | kościół św. Mikołaja |
| Upamiętnienia | nagrobek z przełomu XV/XVI w. (nieistniejący), lokalny kult |
Marcin Baryczka znany jest przede wszystkim z pełnionej funkcji duchownej w Krakowie i z tragicznej śmierci w drugiej połowie XIV wieku. Źródła łączą jego los ze sporem między biskupem a królem oraz z zarzutami wobec monarchy.
Jakie były okoliczności śmierci?
Według kronikarza Jana Długosza Baryczka został wysłany przez biskupa krakowskiego Bodzantę do króla z dekretem ekskomuniki związanym z rzekomą niemoralnością władcy. Przy okazji miał przekazać informacje o karach kościelnych planowanych w sporze o daniny z wsi biskupich w ziemi sandomierskiej. Źródło podaje, że w konsekwencji król Kazimierz kazał uwięzić duchownego, który następnie został utopiony w Wiśle.
Jan z Czarnkowa również poruszał tę sprawę, lecz ogólny obraz wydarzeń pozostaje niejasny. Brak jest pewnych, rozbudowanych danych biograficznych dotyczących życia Baryczki poza opisanymi wydarzeniami.
Gdzie został pochowany i jaki pojawił się kult?
Baryczka został pochowany w kościele św. Mikołaja. Na przełomie XV i XVI wieku wystawiono mu nagrobek, który obecnie nie istnieje. W XVII wieku w Małopolsce pojawiły się relacje o cudach związanych z wydobyciem ciała i pogrzebem, co przyczyniło się do rozwoju lokalnego kultu.
Kult Marcina Baryczki nie zdobył szerokiego poparcia ze strony Kościoła. Podobieństwo życiorysu Baryczki do losów Jana Nepomucena było zauważalne, jednak promowanie kultu natrafiło na opór między innymi z uwagi na poważanie, jakim cieszył się Kazimierz III wśród współczesnych.
Jak został przypomniany w literaturze i telewizji?
Józef Ignacy Kraszewski przedstawił konflikt Baryczki z królem w powieści "Król chłopów", ukazując działania księdza jako bardziej niezależne od biskupa i mające wsparcie opozycji antykrólewskiej. Postać Marcina Baryczki pojawiła się też w serialu telewizyjnym "Korona królów". W serialu ks. Marcina Baryczkę zagrał Łukasz Mazurek w odcinkach 172–175.
