Kościół św. Mikołaja znajduje się w krakowskiej dzielnicy I Stare Miasto, na osiedlu Wesoła. Świątynia ma wielowarstwową historię: od wczesnośredniowiecznych początków przez gotyckie przebudowy aż po barokową odbudowę w XVII wieku. Pełni funkcję parafialną i sanktuarium związane z osobą błogosławionej Hanny Chrzanowskiej.
Jaka jest historia kościoła?
Pierwotna, romańska świątynia powstała tu w XI lub w pierwszej połowie XII wieku przy ówczesnym szlaku prowadzącym z Krakowa w kierunku Rusi. W dokumentach z XIII wieku obiekt pojawia się w kontekście działalności benedyktynów tynieckich, a w XIV stuleciu pełnił już funkcję parafialną dla osady Wesoła.
W XIV lub XV wieku romańską budowlę rozebrano i wzniesiono kościół w stylu gotyckim; fragmenty murów prezbiterium pochodzą z tego okresu. W 1655 roku świątynia została splądrowana i spalona przez Szwedów. Odbudowa odbyła się w latach 1677–1684 w stylu barokowym, a konsekracji dokonał w 1682 roku biskup Mikołaj Oborski.
Jakie zmiany wprowadzono w XX wieku?
Na początku XX wieku przeprowadzono znaczące przebudowy według projektów architekta Aleksandra Biborskiego. Dobudowano drugą nawę boczną od strony południowej, a przy prezbiterium z tej samej strony postawiono nową zakrystię z przedsionkami. Te prace zmieniły układ i bryłę kościoła bez naruszania barokowego charakteru odbudowy z XVII wieku.
W kronice kościoła znajdują się też zapisy o zdarzeniach osobistych i naprawach: w 1884 roku ochrzczono tu Emilię Kaczorowską, matkę Karola Wojtyły, a w 1910 roku w świątyni odbył się ślub Feliksa Dzierżyńskiego z Zofią Muszkat. Uszkodzenia wojenne z końca II wojny światowej były naprawiane w styczniu 1945 roku przez jednostkę Armii Czerwonej.
Co można zobaczyć we wnętrzu?
We wnętrzu zachowały się cenne zabytki sakralne pochodzące z różnych epok. W prawej nawie bocznej znajduje się konfesja związana z bł. Hanną Chrzanowską; obejmuje relikwiarz i pentaptyk, a kościół pełni funkcję jej sanktuarium.
Do istotnych zabytków należą pentaptyk XV wieku z sceną Koronacji Matki Boskiej, przywieziony na początku XIX wieku z likwidowanego kościoła św. Gertrudy, oraz wczesnorenesansowy obraz Madonny z świętymi Wojciechem i Stanisławem. W wyposażeniu znajdują się też brązowa chrzcielnica z 1536 roku i stalle z herbem Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Jakie zabytki stoją obok kościoła?
Na zewnątrz, obok świątyni, stoi XIV-wieczna latarnia umarłych — kamienna wieżyczka z cokołem, sześciobocznym trzonem z arkadkami i ostrosłupowym daszkiem zwieńczonym krzyżem. Element ten pochodzi z dziedzińca szpitala św. Walentego na Kleparzu i ustawiono go przy kościele w 1871 roku.
Drugim zaznaczonym obiektem jest chaczkar, pomnik upamiętniający ormiańskie ofiary XX-wiecznych wojen i rzezi. Oba te elementy tworzą kontekst historyczny i pamięciowy najbliższego otoczenia świątyni.
Czy kościół jest częścią szlaku pielgrzymkowego?
Kościół znajduje się na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba, która łączy Sandomierz z Tyńcem. To miejsce włącza się więc w sieć punktów sakralnych tej drogi.
Informacje praktyczne
- Adres: Mikołaja Kopernika 9, 31-034 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 7:00–22:00, pn 6:00–7:00, wt–sob 6:00–19:00
- Telefon: +48124312277
- Strona internetowa: parafiamikolaj-krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (584 opinie)
