Józef Beck — polski polityk i dyplomata

Józef Beck był postacią widoczną w II Rzeczypospolitej, łącząc służbę wojskową z karierą dyplomatyczną i polityczną. Jego działania zadecydowały o kierunku polskiej polityki zagranicznej w latach przedwyborowych i tuż przed wybuchem II wojny światowej.

Życiorys i pochodzenie

Pochodził z rodziny, której tradycja rodzinna wiązała się ze służbą morską i miejskim administracyjnym zatrudnieniem. Dziadek pełnił funkcję naczelnika poczty, a ojciec był prawnikiem, skazanym przez władze carskie za działalność niepodległościową. Rodzina przeprowadzała się między Warszawą, Rygą i Limanową; Beck został ochrzczony w cerkwi prawosławnej w 1896, a w księdze parafialnej Limanowej pojawia się wpis chrztu z czerwca 1900. Kształcił się kolejno w V Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie, na Politechnice Lwowskiej (wydział budowy maszyn, rok) i w Akademii Handlu Zagranicznego w Wiedniu.

Służba w Legionach i kariera wojskowa

Przed I wojną światową zetknął się z Józefem Piłsudskim i wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej. Latem 1914 dołączył do Legionów Polskich, służył w artylerii, awansował od kanoniera do podporucznika i był ranny pod Kostiuchnówką. Za postawę w walkach otrzymał Virtuti Militari V klasy w 1922.

Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego i uczestniczył w działaniach na froncie wschodnim. W latach 1922–1923 pełnił funkcję attaché wojskowego w Paryżu i Brukseli. W 1924–1925 ukończył kurs doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej i otrzymał tytuł oficera Sztabu Generalnego; następnie zajmował stanowiska w sztabie i w Biurze Ścisłej Rady Wojennej.

Minister spraw zagranicznych i polityka międzynarodowa

W czasie zamachu majowego w 1926 Beck opowiedział się po stronie Piłsudskiego i wszedł do grona jego najbliższych współpracowników. Pełnił funkcję szefa gabinetu ministra spraw wojskowych, a w 1930 był wicepremierem; następnie został wiceministrem spraw zagranicznych.

Od 2 listopada 1932 kierował polską dyplomacją aż do wybuchu II wojny światowej. Prowadził politykę równowagi między ZSRR i Niemcami, przyczynił się do zawarcia paktu o nieagresji ze ZSRR (25 lipca 1932) oraz deklaracji o niestosowaniu przemocy z Niemcami (26 stycznia 1934). W 1938 doprowadził do włączenia Zaolzia do Polski; w latach 1938–1939 odrzucał propozycje niemieckie dotyczące m.in. Gdańska i eksterytorialnej autostrady. W 1939 sfinalizował sojusz Polski z Wielką Brytanią.

Po agresji sowieckiej we wrześniu 1939 ewakuował się z rządem do Rumunii, gdzie został internowany. Nie uzyskał zgody na wyjazd na Zachód, mimo posiadanej wizy brytyjskiej; decyzję tę blokował gen. Władysław Sikorski pod wpływem otoczenia politycznego. W Rumunii napisał tom pamiętników "Ostatni raport"; zmarł na gruźlicę 5 czerwca 1944 w Stănești.