Barbakan, zwany także Rondlem, stoi po południowej stronie ulicy Basztowej, przed Bramą Floriańską. Konstrukcja zajmuje fragment koła i wyróżnia się masywnymi murami oraz zespołem wieżyczek; niegdyś pełniła funkcję osłony podejścia do bramy miejskiej i miała bezpośrednie połączenie z jej obroną.
Jak jest zbudowany Barbakan?
Obiekt ma przekrój będący wycinkiem koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m. Grubość murów sięga ponad 3 m, co nadaje mu charakterystyczną masywność. Całość wieńczy układ siedmiu wieżyczek — naprzemiennie okrągłych i sześciobocznych.
Barbakan dawniej łączono z Bramą Floriańską wąskim odcinkiem murów nazywanym szyją. Mury szyi miały wewnątrz hurdycje spoczywające na arkadach i były wyposażone w otwory strzelnicze. Wejście prowadziło od strony Kleparza i ustawiono je niemal równolegle do linii murów obwodowych, co umożliwiało ostrzeliwanie flanki napastników.
Jak wyglądały obiekty obronne wokół Barbakanu?
Do bram twierdzy prowadziły mosty zwodzone przerzucone nad fosą wyłożoną kamieniami. Fosa miała około 24 m szerokości i około 3,5 m głębokości. Od strony Kleparza istniała wysunięta przybudówka, pod którą kiedyś przepływała woda; ta przybudówka związana była z obsługą bram i mostów zwodzonych.
Jak powstał Barbakan i jaka jest jego historia?
Barbakan zbudowano w latach 1498–1499 za panowania króla Jana Olbrachta. Decyzja o wzniesieniu fortyfikacji wynikała z obaw przed najazdem wołosko-tureckim po klęsce bukowińskiej. Inspiracją były barbakany w Toruniu, które pokazały możliwości takiej formy obrony.
Jan Olbracht osobiście położył kamień węgielny pod budowę i przeznaczył na ten cel 100 grzywien. W XIX wieku pojawiła się groźba rozbiórki Barbakanu i Bramy Floriańskiej; w 1816 senator Feliks Radwański wystąpił w obronie budowli, przeciwstawiając się wcześniejszemu cesarskiemu dekretowi z 1806 zalecającemu rozbiórkę.
W 1910 przygotowano projekt umieszczenia w Barbakanie Panoramy Grunwaldzkiej autorstwa Jana i Tadeusza Styki; propozycja wywołała publiczną dyskusję, lecz Centralna Komisja do spraw opieki nad zabytkami w Wiedniu nie wyraziła zgody ze względu na ryzyko uszkodzenia historycznej konstrukcji. Diorama Grunwaldzka wystawiono wówczas w osobnym, drewnianym pawilonie na placu św. Ducha.
Jakie funkcje pełni Barbakan dziś?
Barbakan jest oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i służy jako przestrzeń wystawiennicza. Obiekt bywa wykorzystywany jako arena dla zawodów sportowych, w tym mistrzostw w szermierce, oraz dla rekonstrukcji walk rycerskich i pokazów tańców dworskich.
Muzeum organizuje w Barbakanie projekcje filmowe pod nazwą BarbaKino — średniowieczne kino letnie. Na murach Barbakanu umieszczono też płytę poświęconą Marcinowi Oracewiczowi; legenda głosi, że podczas konfederacji barskiej nabił karabin guzikiem od czamary i zabił rosyjskiego dowódcę Panina.
Informacje praktyczne
- Adres: Basztowa, 30-547 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:30–18:00
- Telefon: +48124210201
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (6 957 opinii)
