Fabryka Emalia Oskara Schindlera działała przed II wojną światową jako zakład produkujący naczynia emaliowane. Po przejęciu zakładu przez Oskara Schindlera w 1939 roku funkcjonowała pod nazwą Deutsche Emailwarenfabrik (DEF) i mieściła się na krakowskim Zabłociu.
Jak powstała fabryka?
Zakład pierwotnie uruchomiono w 1937 jako Fabryka Naczyń Emaliowanych i Wyrobów Blaszanych "Rekord", a jego założycielami byli Izrael Kohn, Wolf Luzer Glajtman i Michał Gutman. Początkowo zakład mieścił się przy ul. Romanowicza 9, a od stycznia 1938 przeniesiono produkcję do nowego budynku przy ul. Lipowej 4.
W 1939 fabryka stanęła w obliczu upadłości. W listopadzie tego roku Oskar Schindler objął zakład w zarząd powierniczy, a na początku 1940 r. wydzierżawił budynki i zmienił nazwę na DEF. W kolejnych latach rozbudowano hale, wzniesiono m.in. nową halę na tokarki i rozbudowano część administracyjną.
Co produkowano i kto pracował w zakładzie?
Pierwotnie wytwarzano naczynia emaliowane. Od 1943 roku uruchomiono też produkcję zbrojeniową — fabryka wykonywała menażki dla Wehrmachtu oraz elementy amunicji. Siła robocza zmieniała się w czasie wojny: początkowo przeważali pracownicy polscy, później coraz większą część stanowili Żydzi.
W czasie likwidacji getta krakowskiego część pracowników trafiła do obozu Płaszów. Schindler doprowadził do umieszczenia swoich robotników w barakach przy fabryce na Zabłociu, a później, przy współpracy z księgowym Itzhakiem Sternem, sporządził słynną Listę Schindlera, dzięki której ponad 1 100 osób przewieziono do nowej fabryki w Brünnlitz i uratowano przed zagładą.
Po wojnie — przejęcie i przemiany
W 1947 roku fabryka przeszła na własność skarbu państwa. Od 1948 zakłady przejęły Zakłady Wytwórcze Podzespołów Telekomunikacyjnych Telpod. Na terenie dawnego zakładu zachowała się m.in. waga pomostowa produkcji z lat 30. XX wieku.
Fabryka jako muzeum
W 2007 miasto Kraków przekazało budynek administracyjny Muzeum Historycznemu Miastu Krakowa. W oddziale przy ul. Lipowej 4 utworzono stałą ekspozycję zatytułowaną "Kraków – czas okupacji 1939–1945". Ekspozycja zajmuje 45 salach ekspozycyjnych i podzielona jest na kilkanaście segmentów tematycznych opisujących m.in. wojnę 1939 r., funkcjonowanie Generalnego Gubernatorstwa, życie codzienne mieszkańców, los Żydów krakowskich, działalność Tajnego Państwa oraz dzieje pracowników fabryki i Oskara Schindlera.
Oddział oficjalnie otwarto 10 czerwca 2010 roku. Na terenie dawnej fabryki działa także Muzeum Sztuki Współczesnej. Fabryka Schindlera należy do obiektów na trasie Krakowskiego Szlaku Techniki.
Informacje praktyczne
- Adres: Lipowa 4, 30-702 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 9:00–20:00, pn 10:00–15:00
- Telefon: +48122570096
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (26 143 opinie)
