Dół

Szlak literatury dziecięcej

Kraków

  • Rynek i kościół Mariacki

    Stary Kraków, a przede wszystkim okolice Rynku Głównego warto zwiedzać, idąc śladami najsłynniejszych i najpiękniejszych krakowskich legend.

    Rynek i kościół Mariacki

    Rynek i kościół Mariacki

    Stary Kraków, a przede wszystkim okolice Rynku Głównego warto zwiedzać, idąc śladami najsłynniejszych i najpiękniejszych krakowskich legend.

    Spacer można rozpocząć od nakarmienia krakowskich gołębi, bo to ptaki zaczarowane. Według legendy, jest to zaklęta przez wróżkę książęca drużyna Henryka IV Prawego.

    O każdej pełnej godzinie z hejnalicy kościoła Mariackiego strażak gra na trąbce melodię, która raptownie urywa się w pół nuty – tak samo jak przed kilkuset laty, gdy hejnał przerwała wroga strzała Tatara.

    Hejnalica to wyższa wieża kościoła Mariackiego. Według legendy obie wieże budowali bracia, a współzawodnictwo doprowadziło do morderstwa. Nóż, którym starszy brat zamordował młodszego, wisi przykuty łańcuchem w Sukiennicach. W rezultacie wieże kościoła mają różną wysokość.

    Z kościołem Mariackim wiąże się jeszcze jedna legenda – o żółtej ciżemce. W 1867 r., w czasie prac konserwatorskich w kościele Mariackim, za ołtarzem Wita Stwosza odkryto zakurzony żółty trzewik. Według legendy zgubił go chłopiec uczący się rzeźby u mistrza Stwosza. Legendę pt. Historia żółtej ciżemki napisała w 1913 roku Antonina Domańska.

    Legendy krakowskie spisywane były przez wielu autorów, m. in. przez Jana Adamczewskiego, który w książkach Legendy starego Krakowa i Opowieści starego Krakowa opowiada też o Panu Twardowskim, Lajkoniku czy świętym Florianie.

    Fot. Grzegorz Ziemiański, www.fotohuta.pl

  • Brama Floriańska i ulica Floriańska

    Tu można rozpocząć spacer śladami babci Brygidy z książki Doroty Terakowskiej Babci Brygidy szalona podróż po Krakowie. Ta debiutancka powieść krakowskiej autorki może być przewodnikiem po Drodze Królewskiej. Babcia Brygida mieszka w hotelu Pod Różą i zabiera swojego wnuczka Bartka na spacery po mieście. W czasie jednego z nich idą ulicą Floriańską, na Rynku Głównym zaglądają m.in. do Wierzynka, zatrzymują się przy pomniku Adama Mickiewicza, potem ulicą Grodzką dochodzą do ulicy Kanoniczej. A na koniec spotykają Smoczka w Smoczej Jamie. Inny spacer też rozpoczyna się na ulicy Floriańskiej, a kończy wizytą u strażaka na wieży Mariackiej.

    Brama Floriańska i ulica Floriańska

    Brama Floriańska i ulica Floriańska

    Tu można rozpocząć spacer śladami babci Brygidy z książki Doroty Terakowskiej Babci Brygidy szalona podróż po Krakowie. Ta debiutancka powieść krakowskiej autorki może być przewodnikiem po Drodze Królewskiej. Babcia Brygida mieszka w hotelu Pod Różą i zabiera swojego wnuczka Bartka na spacery po mieście. W czasie jednego z nich idą ulicą Floriańską, na Rynku Głównym zaglądają m.in. do Wierzynka, zatrzymują się przy pomniku Adama Mickiewicza, potem ulicą Grodzką dochodzą do ulicy Kanoniczej. A na koniec spotykają Smoczka w Smoczej Jamie. Inny spacer też rozpoczyna się na ulicy Floriańskiej, a kończy wizytą u strażaka na wieży Mariackiej.

    W Krakowie, na osiedlu Kliny jest park imienia Doroty Terakowskiej i jej męża Macieja Szumowskiego: Park Maćka i Doroty. Zasadzono tam dla nich dwa drzewa: jarzębinę dla Doroty i wiąz dla Maćka.

    Fot. Marcin Zięba

  • Wawel

    Królewski zamek na wawelskim wzgórzu słynie z legend. Opowiadane od wieków, spisywane przez najwybitniejszych autorów, co jakiś czas pojawiają się w nowych opracowaniach.

    Wawel

    Wawel

    Królewski zamek na wawelskim wzgórzu słynie z legend. Opowiadane od wieków, spisywane przez najwybitniejszych autorów, co jakiś czas pojawiają się w nowych opracowaniach.

    Legendy wawelskie mogą być doskonałym przewodnikiem w czasie rodzinnego spaceru. Najsłynniejsza to Jak szewczyk smoka pokonał, opowiadająca o wawelskim smoku. Zaprowadzi nas ona do Smoczej Jamy.

    Do bardzo tajemniczych pomieszczeń warto zaglądnąć po lekturze Alchemicznej komnaty Magdaleny Skrabskiej. Tę trochę mniej znaną historię z czasów króla Zygmunta III Wazy zilustrował Paweł Pawlak.

    A już wkrótce będzie można poczytać dwie nowe opowieści wydane w serii Legendy wawelskie: O głowie z sali Poselskiej, czyli o jednej z trzydziestu rzeźb znajdujących się na suficie tej sali: głowie kobiety w białym czepcu, z przepaską na ustach, oraz Jak Stańczyk z dworzan zażartował, o najsłynniejszym polskim błaźnie.

    Legenda zaprowadzi nas też do dzwonu Zygmunta, którego głos rozlega się nad całym krajem. Dziewczyna, która dotknie serca dzwonu – wychodzi szczęśliwie za mąż.

    Wawelskie podania i mity można też znaleźć w książce Jana Adamczewskiego Legendy starego Krakowa.

    Fot. Grzegorz Ziemiański, www.fotohuta.pl

  • Smocza Jama

    Historia smoka wawelskiego to najpopularniejsza polska legenda. Jego śladów szukać trzeba w jaskini u stóp wawelskiego zamku. Najstarsza wersja opowieści, autorstwa Wincentego Kadłubka, pochodzi z przełomu XII i XIII wieku. Natomiast według Jana Długosza smoka pokonał sam król Krak. Szewczyk Skuba pojawił się zaś w końcu XVI wieku w kronice spisanej przez Joachima Bielskiego.

    Smocza Jama

    Smocza Jama

    Historia smoka wawelskiego to najpopularniejsza polska legenda. Jego śladów szukać trzeba w jaskini u stóp wawelskiego zamku. Najstarsza wersja opowieści, autorstwa Wincentego Kadłubka, pochodzi z przełomu XII i XIII wieku. Natomiast według Jana Długosza smoka pokonał sam król Krak. Szewczyk Skuba pojawił się zaś w końcu XVI wieku w kronice spisanej przez Joachima Bielskiego.

    Smocza Jama jest otwarta od kwietnia do końca października. Zwiedzanie rozpoczyna się od ceglanej wieżyczki niedaleko baszty Złodziejskiej. Krętymi i wąskimi schodami turyści schodzą do pieczary. Dla turystów udostępniono 81-metrowy korytarz. Największą atrakcja jest stojący przed jaskinią ziejący ogniem pomnik smoka wawelskiego, autorstwa krakowskiego rzeźbiarza Bronisława Chromego.

    Napisano wiele wersji legendy, bardzo popularna jest wierszowana O wawelskim smoku Kornela Makuszyńskiego z ilustracjami Mariana Walentynowicza.

    Na nowo legendę o smoku napisała Anna Chachulska, książkę Jak szewczyk smoka pokonał zilustrował zwycięzca konkursu ilustratorskiego, zorganizowanego w r. 2011 przez Zamek Królewski na Wawelu, Piotr Socha.

    Wpływy historii o smoku wawelskim odnajdujemy także w książkach współczesnych pisarzy. Jedną z najpopularniejszych jest cykl książek Stanisława Pagaczewskiego: Porwanie Baltazara Gąbki, Misja profesora Gąbki oraz Gąbka i latające talerze. To klasyka szpiegowskiej powieści dla dzieci, a na jej podstawie powstał również niezwykle popularny serial animowany.

    W Smoczej Jamie mieszka również Pompon, zielony smok, bohater serii książek Joanny Olech, pod Wawel przenosi się z rodziną w drugiej części cyklu zatytułowanej Pulpet i Prudencja. Smocze Pogotowie Przygodowe.

    Każdego roku w czerwcu w Krakowie krakowski Teatr Groteska organizuje Paradę Smoków. W korowodzie idącym ulicami miasta do Rynku Głównego biorą udział „bestie” wykonane przez przedszkolaków i uczniów, a finałem jest wybór najpiękniejszego smoka.

    Fot. Paweł Mazur

  • Pomnik Dżoka

    Najnowszą krakowską legendę pokochały dzieci i dorośli. To historia psa Dżoka. Jego pan zasłabł w czasie spaceru i z Ronda Grunwaldzkiego zabrała go karetka pogotowia. Pan zmarł w szpitalu, a Dżok czekał na niego na kawałku trawnika na Rondzie, wierząc, że jego pan wróci. Krakowianie pomagali kundelkowi, dokarmiali go, w zimie postawili mu budę. Dopiero po półtora roku Dżok zrezygnował i trafił do domu opiekującej się nim pani Marii.

    Pomnik Dżoka

    Najnowszą krakowską legendę pokochały dzieci i dorośli. To historia psa Dżoka. Jego pan zasłabł w czasie spaceru i z Ronda Grunwaldzkiego zabrała go karetka pogotowia. Pan zmarł w szpitalu, a Dżok czekał na niego na kawałku trawnika na Rondzie, wierząc, że jego pan wróci. Krakowianie pomagali kundelkowi, dokarmiali go, w zimie postawili mu budę. Dopiero po półtora roku Dżok zrezygnował i trafił do domu opiekującej się nim pani Marii.

    Niedaleko Ronda Grunwaldzkiego, przy bulwarach wiślanych u stóp Wawelu, stoi pomnik Dżoka, dzieło krakowskiego artysty Bronisława Chromego, a na pomniku widnieje tablica z napisem: "Pies Dżok, najwierniejszy z wiernych, symbol psiej wierności".

    Na podstawie prawdziwej historii powstała książka Barbary Gawryluk Dżok. Legenda o psiej wierności, która została uznana za jedną z dziesięciu najważniejszych książek na dziesięciolecie Fundacji Cała Polska czyta dzieciom.

  • Café Szafé

    Z kawiarni na rogu ulic Felicjanek i Małej niedaleko i na Wawel, i na Rynek. W dni powszednie jest wypełniona młodzieżą, w weekendy goszczą tu często najmłodsi na imprezach organizowanych przez gospodarzy: Annę Kaszubę-Dębską i Łukasza Dębskiego, autorów wielu książek dla dzieci (m. in. najnowszego przewodnika rodzinnego po Małopolsce Kierpce, wianki, obwarzanki). Café Szafé to miejsce popularne wśród krakowskich twórców, można tu spotkać pisarkę Beatę Ostrowicką, ilustratorów: Elżbietę Wasiuczyńską, Annę Sędziwy, Anitę Andrzejewską, Andrzeja Pilichowskiego-Ragno czy Aleksandrę Kucharską-Cybuch. To również miejsce, gdzie regularnie prezentowane są wystawy ilustracji z książek dla dzieci tworzonych przez krakowskich artystów.

    Café Szafé

    Z kawiarni na rogu ulic Felicjanek i Małej niedaleko i na Wawel, i na Rynek. W dni powszednie jest wypełniona młodzieżą, w weekendy goszczą tu często najmłodsi na imprezach organizowanych przez gospodarzy: Annę Kaszubę-Dębską i Łukasza Dębskiego, autorów wielu książek dla dzieci (m. in. najnowszego przewodnika rodzinnego po Małopolsce Kierpce, wianki, obwarzanki). Café Szafé to miejsce popularne wśród krakowskich twórców, można tu spotkać pisarkę Beatę Ostrowicką, ilustratorów: Elżbietę Wasiuczyńską, Annę Sędziwy, Anitę Andrzejewską, Andrzeja Pilichowskiego-Ragno czy Aleksandrę Kucharską-Cybuch. To również miejsce, gdzie regularnie prezentowane są wystawy ilustracji z książek dla dzieci tworzonych przez krakowskich artystów.

    W 2007 roku Café Szafé otrzymała od IBBY główną nagrodę za upowszechnianie czytelnictwa wśród najmłodszych.

    Temu miejscu jest również poświęcona książka i film animowany dla najmłodszych Felicjanek 10 (reżyseria i ilustracje Anna Kaszuba-Dębska, muzyka Anna Maria Jopek, tekst Łukasz Dębski, produkcja Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej).

  • Teatr Groteska

    Na ulicy Skarbowej 2 znajduje się jeden z najstarszych teatrów lalkowych w Polsce. Teatr Groteska został założony w 1945 roku przez Zofię i Władysława Jaremów – reżyserów, inscenizatorów, pionierów nowoczesnego myślenia o sztuce lalkowej i teatrze plastycznym w powojennej Polsce.

    Teatr Groteska

    Na ulicy Skarbowej 2 znajduje się jeden z najstarszych teatrów lalkowych w Polsce. Teatr Groteska został założony w 1945 roku przez Zofię i Władysława Jaremów – reżyserów, inscenizatorów, pionierów nowoczesnego myślenia o sztuce lalkowej i teatrze plastycznym w powojennej Polsce.

    Spektakle dla dzieci i młodzieży odznaczają się ciekawą tematyką. Realizowane są tu przedstawienia lalkowe, aktorskie, wykorzystujące różnorodne techniki animacji. W repertuarze teatru znajduje się baśniowa klasyka, legendy krakowskie, ale też adaptacje współczesnej literatury dla dzieci.

    Teatr Groteska jest organizatorem czerwcowej Parady Smoków, która przechodzi ulicami Krakowa.