Reading Małopolska

Artykuły

Aleja Pisarzy w Oświęcimiu

arrows

Dzięki projektowi Aleja Pisarzy, realizowanemu przez Miejską Bibliotekę Publiczną GALERIA KSIĄŻKI, Oświęcim może zyskać w Polsce sławę miasta promującego dorobek najlepszych współczesnych pisarzy.

Idea realizacji Alei Pisarzy w Oświęcimiu nawiązuje do popularnych na całym świecie Alei Gwiazd, przy czym w odróżnieniu od idolów masowej kultury medialnej, dowartościowaniu podlega tu sztuka o najwyższej wartości kulturowej – sztuka słowa. Wielkość pisarza nie sprowadza się do krótkotrwałych błysków w doraźnej aktualności, jego dzieło pozostaje na długo w pamięci czytelników, społeczności, narodów, a napisane przez niego książki na wiele pokoleń, czasem stuleci, zapełniają biblioteczne półki oferując duchową strawę odbiorcom. Pisarz, jak każdy inny artysta – a może nawet bardziej – zasługuje na uwiecznienie, także w dosłownym, materialnym sensie, w postaci trwałych znaków rytych w „kamieniu”. Aleja będzie akcentować osobę pisarza, autora, a nie tylko jego dzieła. Często dzieło głębiej pozostaje w świadomości i pamięci czytelnika, a zanika, gubi się w ulotnej pamięci sam autor.

Realizowany projekt ma także w oczach społeczności kraju i świata poszerzać symbolikę Oświęcimia, Miasta Orędownika Pokoju, o wartościowe kulturowe, humanitarne i pokojowe treści. Pomysłodawcom Alei zależy na tym, aby zrównoważyć relacje pomiędzy przeszłością, teraźniejszością i przyszłością; aby Oświęcim przestał kojarzyć się tylko z byłym obozem KL Auschwitz-Birkenau. Niech słowo Oświęcim nie wywołuje wyłącznie negatywnych skojarzeń, a przeciwnie, niech stanie się w powszechnej świadomości także synonimem życia, postępu, rozwoju i otwartości.

Uchwałą Rady Miasta deptak pomiędzy ulicą Dąbrowskiego a północnym wejściem do Galerii Książki został nazwany Aleją Pisarzy i to właśnie tutaj będą się znajdowały wmurowane brązowe płyty. Aleja Pisarzy ma na celu upamiętniać wybitnych, żyjących pisarzy, którzy osobiście wezmą udział w uroczystości odsłonięcia w Alei Pisarzy pamiątkowej płyty, ozdobionej ich autografem i wybranym cytatem z ich twórczości. Ich przyjazd do Oświęcimia stanowić będzie zarazem święto dla wszystkich tych, którzy cenią sobie szczególnie wartość słowa pisanego.

Ostateczną decyzję o wyborze autora podejmuje Kapituła, w skład której wchodzą: prof. Joanna Papuzińska – pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego, poetka i prozaik, dziennikarz, pedagog, historyk, krytyk i badacz literatury dla dzieci i młodzieży, dr Michał Rusinek – były Sekretarz Noblistki Wisławy Szymborskiej, obecnie prezes fundacji Jej imienia, prof. Krzysztof Zajas – pracownik naukowy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Janusz Chwierut Prezydent Oświęcimia i Leszek Palus Dyrektor Biblioteki GALERII KSIĄŻKI w Oświęcimiu. Projekt wstępnie zakłada wmurowanie około 30 płyt z brązu w Aleję Pisarzy, co najmniej jedną tablicę w roku.

Jako że członkowie kapituły dyskutowali o idei wielokrotnie, jeszcze zanim się ona ukonstytuowała, uznali zgodnie, że pierwszym pisarzem, który zaznaczy swoją obecność w oświęcimskiej Alei Pisarzy będzie Andrzej Stasiuk. Niezwykły prozaik, poeta i dramaturg, znany jest chyba wszystkim krytykom literackim na całym świecie. Autor Murów Hebronu, Dukli, Opowieści galicyjskich, Dziewięciu, Jadąc do Babadag, Taksimu, Dziennika pisanego później i kilku innych książek. Laureat paru nagród, ostatnio Międzynarodowej Nagrody Literackiej Vilenica 2008, Nagrody Literackiej Gdynia 2010, Nagrody Forum Ekonomicznego i Miasta Krakowa Nowa Kultura Nowej Europy im. Stanisława Vincenza 2011 oraz Dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2011 w dziedzinie literatury.

26 października 2012 r. odsłonięta została pierwsza pamiątkowa płyta dedykowana właśnie Andrzejowi Stasiukowi. Na tablicy znalazł się cytat z powieści Jadąc do Babadag „To samo dotyczy wszystkich innych miejsc, zużywają się od obecności” oraz autograf pisarza. Cytat odnosi się niejako i do samej Biblioteki GALERII KSIĄŻKI, która będąc miejscem publicznym i ogólnodostępnym społeczeństwu również zużywa się od obecności użytkowników. Bezpośrednio po odsłonięciu płyty odbyło się spotkanie z udziałem Andrzeja Stasiuka moderowane przez prof. Jarosława Fazana i prof. Krzysztofa Zajasa z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Aleja Pisarzy to chyba jedyny taki projekt w Polsce, niosący w sobie ideę utrwalania pamięci o twórcach słowa pisanego, a spotkania z pisarzami mają w zamyśle organizatorów stanowić wydarzenia artystyczne, przydające miastu Oświęcim roli inicjatora działań na rzecz przyszłości. Aleje Pisarzy choć nowe, lecz już prestiżowe, będą stanowić jeszcze jedną artystyczną formę istnienia tego miasta.

Aleja Pisarzy w OświęcimiuAleja Pisarzy w OświęcimiuAleja Pisarzy w OświęcimiuAleja Pisarzy w OświęcimiuAleja Pisarzy w Oświęcimiu

26 maja 2013 r. wybitny, polski pisarz Marek Bieńczyk, uroczyście odsłonił dedykowaną mu płytę.

Marek Bieńczyk poza tym, że pisze książki, pracuje jako historyk literatury w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, wykłada też w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jest znawcą polskiego romantyzmu i współczesnej humanistyki francuskiej, a ponadto jest znawcą wina i współtwórcą pierwszego polskiego przewodnika enologicznego Wina Europy. Marek Bieńczyk jest także autorem felietonów do Gazety Wyborczej, Przekroju i miesięcznika Forbes. W 2012 roku został Laureatem Nagrody Literackiej Nike za swój zbiór esejów Książka twarzy. Ten dorobek literacki uzasadniał wybór Marka Bieńczyka do zadedykowania mu pamiątkowej płyty w Alei Pisarzy w Oświęcimiu. Gdzieś spod mej powieki, z samych źródeł rzeki na świat przyszły słowa. To słowa pochodzące z książki Tworki Marka Bieńczyka, uwiecznione na płycie.

Marek Bieńczyk jest drugim pisarzem, który wyraził zgodę na wmurowanie płyty opatrzonej jego cytatem i nazwiskiem. Oprócz członków Kapituły Alei Pisarzy podczas uroczystości towarzyszył mu Andrzej Stasiuk, który w ubiegłym roku inaugurował otwarcie Alei przy Bibliotece.

Zaraz po odsłonięciu płyty i spotkaniu z dziennikarzami odbyło się spotkanie autorskie z Markiem Bieńczykiem moderowane przez Andrzeja Stasiuka. Zebrani goście mieli okazję z zapartym tchem wysłuchać twórczej wymiany zdań nie tylko o sztuce i literaturze.

Aleja przed oświęcimską biblioteką ma na celu upamiętniać wybitnych żyjących pisarzy, a dowartościowaniu podlega tu sztuka o najwyższej wartości kulturowej – sztuka słowa. Jesienią bieżącego roku uhonorowany zostanie kolejny pisarz, a cały projekt Alei Pisarzy zakłada wmurowanie około 30 płyt w trotuar wiodący do biblioteki.

Marek Bieńczyk w Alei Pisarzy w OświęcimiuMarek Bieńczyk w Alei Pisarzy w OświęcimiuMarek Bieńczyk w Alei Pisarzy w OświęcimiuMarek Bieńczyk w Alei Pisarzy w OświęcimiuMarek Bieńczyk w Alei Pisarzy w Oświęcimiu